ลุงบุญมีระลึกชาติ หนังไทยน้ำดีคว้ารางวัลปาล์มทองคำ

ลุงบุญมีระลึกชาติ เล่าถึงเรื่องราวของลุงบุญมี ที่ป่วยเป็นโรคไตเรื้อรังและมีชีวิตอยู่ได้อีกไม่นาน ทำให้ต้องกลับมารักษาตัวอยู่บ้านในภาคอิสาน โดยมีป้าเจน น้องสะใภ้ และโต้ง คนจากประเทศลาวที่มาช่วยดูแลลุงบุญมี วันหนึ่งลุงบุญมีได้พบกับภรรยาที่ตายไปหลายปี และลูกชายที่หายสาบสูญจากบ้านไปนาน แต่กลับมาด้วยสภาพที่ขนเต็มตัวเหมือนกับลิงและมีดวงตาที่แดงฉานเหมือนไม่ใช่คน ในขณะที่ร่างกายได้ทรุดโทรมลงเรื่อย ๆ ลุงบุญมีก็รู้สึกว่าตนเองเริ่มเห็นอดีตของตนเองมากขึ้นทุกวัน จากความฝัน และพบว่าตนเองสามารถระลึกชาติได้ เรื่องราวที่แสนเรียบง่ายแต่สะท้อนหลายประเด็นด้วยกัน เนื้อหาแฝงแง่คิดที่สื่อออกมาได้อย่างดี จนทำให้สามารถคว้ารางวัลปาล์มทองคำมาได้

ลุงบุญมีระลึกชาติ หนังชนบทที่สะท้อนเรื่องราวคอมมิวนิสต์ 

หากใครที่ได้ดูภาพยนตร์เรื่องนี้แล้ว ส่วนมากจะตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า “ ไม่เข้าใจ” เพราะการดำเนินเรื่องและเนื้อหาภายในเรื่องนั้น ดูไม่มีอะไรเอาเสียเลย ทั้งตัวละคร บทพูด ดูไม่มีอะไรน่าสนใจและเชื่อมโยงถึงกันเลย ตัวละครหลัก ๆ ที่ใช้มีเพียง 4-5 ตัวเท่านั้น ลุงบุญมี ป้าเจน โต้ง ฮวยและบุญส่ง นำเสนอเรื่องราวแบบบ้าน ๆ เรียบง่ายตามแบบชนบทของภาคอิสาน หากแต่สะท้อนเรื่องราวทางสังคมไว้อย่างแน่นปึ้ก ในฉากแรก ๆ ของหนัง เราจะเห็นความไม่สมเหตุสมผลอยู่มาก เมื่ออยู่ดี ๆ ที่ลุงบุญมี ป้าเจนและโต้งนั่งทานข้าวร่วมกันอยู่ ก็มีวิญญาณของฮวย ภรรยาของลุงบุญมีที่ตายไปแล้วมาปรากฎตัวอยู่กลางวงกินข้าว ซึ่งฮวยก็เป็นพี่สาวของป้าเจนนั่นเอง สักพักก็มี บุญส่ง ลูกชายของลุงบุญมี ที่ได้หายออกไปจากบ้านหลายปีเช่นกัน แต่เขากลับมาด้วยสภาพที่กลายเป็นเหมือนลิง มีขนยาวขึ้นเต็มตัว และมีแววตาที่แดงน่ากลัว ทั้ง 5 คนร่วมรับประทานอาหารพร้อมหน้าพร้อมตากัน ถามไถ่สารทุกข์สุกดิบกัน ถามข่าวคราวว่าไปเจอกับอะไรมาบ้าง ราวกับว่าทุกคนคือคนปกติที่ยังเหมือนเดิมเสมอ ฉากนี้ในเรื่อง ลุงบุญมีระลึกชาติ ดูไม่มีเหตุผลเอาเสียเลย แต่กลับสะท้อนในเรื่องของการไม่แบ่งชนชั้น ทั้งคน ผีและสัตว์ สามารถอยู่ร่วมกันได้แบบไม่จำเป็นต้องแบ่งฝักฝ่ายกัน แต่นัยน์ ๆ แล้วก็คือการจิกกัดสังคมนั่นเอง ที่มีแต่ความไม่เท่าเทียมและแบ่งชนชั้นกันอยู่เสมอ

ในอีกประเด็นคือเรื่อง คอมมิวนิสต์ ประเด็นนี้สะท้อนผ่านตัวละคร บุญส่ง ลูกชายของลุงบุญมีนั่นเอง ซึ่งเรื่องนี้เคยเกิดขึ้นที่บ้านนาบัว จ. นครพนม ซึ่งในสมัยนั้นชาวบ้านรวมตัวกันเพื่อต่อสู้กับรัฐบาล ยืนหยัดเพื่อความถูกต้องและความอยู่รอดของตนเอง บุญส่ง เดิมทีก็เป็นชาวบ้านธรรมดา แต่พอเริ่มออกไปเจอสิ่งใหม่ ๆ เจอโลกภายนอก ถึงได้รู้ความจริงและเริ่มผันตัวเองไปเป็นคอมมิวนิสต์เช่นเดียวกัน และที่เปรียมลิงผีเป็นคอมมิวนิสต์ นั่นก็เพราะพวกเขาเป็นกลุ่มคนที่คิดต่าง ทำให้คนอื่นมองว่าเป็นตัวประหลาดจนต้องหนีเข้าป่าไป ซ่อนตัวเพื่อไม่ให้คนของรัฐบาลจับตัวไป 

และฉากร่วมโต๊ะอาหารก็แสดงถึงความแตกต่างของสถานะของแต่ละคน แม้จะเป็นคนในครอบครัวเดียวกัน แต่ว่าก็มีความคิดที่แตกต่างกันออกไปได้ ลุงบุญมีหลังจากที่ได้ฟังความคิดของบุญส่งก็ไม่ได้มีท่าทีตกใจอะไร แต่ป้าเจนและโต้งต่างแปลกใจและรู้สึกตระหนกกับผู้มาเยือน และแสดงท่าทีเหมือนกับว่าไม่ยอมรับ จะเห็นได้จากตอนที่ป้าเจนเดินออกไปจากวงกินข้าว

ลุงบุญมีระลึกชาติ

หนังธรรมดาที่คว้า รางวัลปาล์มทองคำ

ลุงบุญมีระลึกชาติเป็นภาพยนตร์ผลงานการกำกับของ อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล เป็นผู้กำกับคนแรกในตะวันออกฉียงใต้ที่ได้รับรางวัลปาล์มทองคำ จากเทศกาล ภาพยนตร์นานาชาติเมืองคานส์ ด้วยความที่หนังเล่าเรื่องแบบธรรมดาบ้าน ๆ นี่แหละ แต่อัดแน่นไปด้วยประเด็นมากมายที่ไม่มีใครกล้าเล่า สะท้อนเรื่องการเมืองและคอมมิวนิสต์แบบเต็มเปี่ยม แฝงไปด้วยชนชั้นต่าง ๆ ในสังคม ความตายและความเป็นอยู่ของคน หนังเรื่องนี้เป็นการผสมผสานการถ่ายทำแบบสารคดี หนังบ้าน ๆ เรื่องผี การเมืองและเรื่องราวสะท้อนสังคมเข้าด้วยกัน ถือเป็นหนังน้ำดีที่ควรค่าแก่รางวัลอย่างยิ่ง

สนับสนุนโดย : https://hilospec.com/hilo-thai/